Marcel in Nieuwe Revu

GROOT INTERVIEW MARCEL MUSTERS

NIEUWE REVU — 45 46 — NIEUWE REVU ONTMOET MARCEL MUSTERS Waar? In Amsterdam. Nog iets genuttigd? Water. Verder nog wat? Yes, namelijk dat het boek Geef haar eens ongelijk een aanrader is om te lezen, met een lach, een traan, troost en levenslessen van buitengewone (bekende) vrouwen.

‘Ik dacht elke dag: ik hou dit niet vol’

Hij was een van de mastodonten in acteerland, maar Marcel Musters (66) is uitgespeeld. In zijn nieuwe leven speelt zijn hond Mika de hoofdrol, met wie hij elke avond lepeltje-lepeltje op de bank ligt. Bijrollen zijn weggelegd voor yin yoga, meditatie en de vele vrouwen die de oud-acteur spreekt voor zijn podcast De 100 vrouwen van Marcel. ‘Ik ben steeds meer in mezelf geland.’

Elke twee weken spreek jij voor je podcast een vrouw uit jouw leven, wat gesprekken heeft opgeleverd met onder anderen Carice van Houten, Lies Visschedijk, Loes Luca, Aaf Brandt Corstius en Hedy d’Ancona, om zomaar wat namen te noemen. Hoe kom je aan zo’n indrukwekkende harem?

‘Toen het idee voor de podcastserie in 2022 ontstond, dacht ik nog: honderd vrouwen haal ik nooit. Maar ik kom zeker tot tweehonderd. Ik heb natuurlijk heel lang gewerkt als acteur. Dan kom je zoveel leuke, inspirerende mensen tegen op de sets. Dat gaat eigenlijk vanzelf.’

25 gesprekken uit de podcast zijn tot verhalen bewerkt voor het boek Geef haar eens ongelijk, dat je samen met journalist Pablo Cabenda maakte. Is dat niet tricky, twee mannen van middelbare leeftijd die De Vrouw duiden?

'Toen ik met de podcast begon, kreeg ik een paar geagiteerde mailtjes van vrouwen die schreven: “Hoezo, de honderd vrouwen van Marcel?” Ik heb uitgelegd dat ik die vrouwen niet als mijn bezit zie, maar als een inspiratiebron. In die zin duiden Pablo en ik de vrouwen ook niet in ons boek. We willen laten zien dat we heel erg van vrouwen houden en ze in het voetlicht plaatsen. Ik denk dat mannen zich juist veel meer moeten uitspreken over vrouwen, omdat vrouwen veel betere wezens zijn dan de meeste mannen.’

Is dat ook de beweegreden geweest om te beginnen met je podcast?

‘In 2019 kwam ik thuis te zitten met allerlei lichamelijke klachten. Alles was me te veel, ik kon niets meer. Ik dacht dat ik doodging. De dokter zei dat ik een zware burn-out had, maar ik voelde de hele tijd al dat er meer aan de hand was. Ik ben bij een paar cardiologen geweest, omdat ik het niet vertrouwde. Zij zeiden: “Nee joh, niets aan de hand, je hebt een te hoog cholesterol en dat kunnen we wel verhelpen.” Totdat ik twee jaar geleden bij een cardioloog kwam die me wél serieus nam. Wat bleek? Mijn linkerkransslagader zat voor 95 procent dicht. Gek genoeg voelde ik me na de katheterisatie, dotteren en stents niet beter, wat ik zag als een bijwerking van de medicijnen. Maar een jaar geleden bleek hetzelfde aan de hand met mijn rechterkransslagader. Ik ben weer gedotterd en ook daar zijn stents geplaatst. Daardoor gaat het inmiddels langzaam wat beter met me, maar ik heb een paar jaar lang serieus gedacht dat mijn tijd was gekomen. Daar baalde ik heel erg van, omdat ik in mijn leven zoveel leuke mensen heb ontmoet voor wie ik standaard te weinig tijd had, omdat ik altijd aan het werk was of op reis. Ik heb een aangenomen zoon, Boyd, en hij zei: “Waarom ga je niet gewoon een podcast maken, thuis vanaf de bank?” Ik dacht: goed idee, waarom niet? Dan starten we om twaalf uur met de opnames en zijn we om twee uur klaar. Dan ben ik ook wel moe. Boyd, de zoon van een goede vriendin die veel te vroeg is overleden, suggereerde om eens op te schrijven wie ik in die podcast zou willen spreken, wat veel meer vrouwen bleken te zijn dan mannen. Zo is het idee voor de podcast De 100 vrouwen van Marcel geboren.’

Was het een eurekamoment voor je, dat vrouwen in jouw leven een veel crucialere rol spelen dan mannen?

‘Ergens wist ik dat wel. Mijn ouders hadden een slecht huwelijk en er was veel ruzie, maar ik had een heel leuke moeder. Zij had vijf zussen die ook allemaal een moeilijk huwelijk hadden, wat ze onderling bespraken en oplosten. Elke dinsdag kwamen ze met z’n allen bij ons kaarten, wat heel gezellig en veilig voelde. Als ik op mijn kamertje huiswerk zat te maken, hoorde ik ze lachen en soms ook huilen, maar dat huilen ging ook altijd weer over in lachen. Zij hebben de basis gelegd voor hoe ik naar vrouwen kijk en waarom ik zo naar ze trek. Ik heb altijd meer vriendinnen gehad dan vrienden. Wat me in vrouwen aanspreekt, is dat ze over het algemeen veel beter kunnen zorgen. Dan heb ik het niet over de Dilan Yesilgözen van deze wereld die helemaal het mannelijke kamp in zijn getrokken, maar over de vrouwen die ik voor mijn podcast heb gesproken. Dat zijn allemaal creatieve vrouwen die op moeilijke momenten in hun leven heel goed zijn omgegaan met wat hen is overkomen. Ik realiseer me steeds vaker dat de vrouwen uit mijn podcast één of twee eeuwen geleden misschien nog wel heksen werden genoemd, omdat ze zo eigenzinnig zijn en hun eigen pad volgen. Dat vind ik een heftige constatering, ook omdat deze vrouwen het vandaag de dag nog steeds niet makkelijk hebben in onze mannenmaatschappij. Met die problematiek was ik nooit zo bezig, maar nu denk ik: wat erg. De meeste mannen hebben het amper door, maar het is zwaar waar vrouwen doorheen moeten.’

Er is ook een groeiende groep mannen die het moeilijk zegt te hebben omdat ze niet meer weten hoe ze zich in deze huidige tijd tot vrouwen moeten verhouden. Is dat herkenbaar voor jou?

‘Omdat ik homo ben, ligt dat voor mij anders. Maar ik snap wel dat het een lastige tijd is voor veel mannen. De vraag is wat je daarmee doet. Wat ik zie, is dat veel mannen kiezen voor weerstand en agressie of haat. Dat is volgens mij niet de bedoeling. Doordat ik de laatste jaren noodgedwongen meer rust heb genomen, ben ik veel meer naar mijn hart gaan luisteren. Hoe meer ik naar mijn hart zak, hoe fijner mijn leven wordt. Ik denk dat veel mannen er baat bij zouden hebben als ze meer aandacht zouden besteden aan hun zachte krachten. Die hebben zowel vrouwen als mannen in zich, maar mannen zijn zo geïndoctrineerd om zich op een bepaalde manier te laten zien dat ze het contact daarmee zijn kwijtgeraakt. Ik denk dat het ontzettend helpend zou zijn als mannen die kant zouden opzoeken.’

Hoe pak je dat als man aan, de vrouwelijke kant in jezelf opzoeken?

‘Meer naar binnen gaan en niet reageren op alles wat in het nieuws is. Voor mij is dat een grote les geweest. Voorheen las ik alle kranten en was ik altijd boos vanwege alles wat er in de wereld misgaat. Afgelopen zomer had ik een mooi gesprek met een goede vriendin van mij die stervende was. Toen ik vroeg hoe zij op dat moment in het leven stond, antwoordde ze: “Ik zet de dingen opzij waar ik niets aan kan doen en focus me op de dingen waar ik wel controle over heb.” Die woorden hebben grote invloed op mij gehad. Ik realiseer me dat ik zelf de keuze heb waar ik me wel of niet druk over maak, wat een groot verschil maakt in hoe ik in het leven sta. Mijn hart is de afgelopen jaren steeds zachter geworden. Ik kijk met een mildere blik naar mezelf, maar ook naar de mensen en situaties om me heen. Minder oordelend, meer oplossingsgericht. We zijn allemaal mensen en moeten het met elkaar doen. Dat moet volgens mij ons uitgangspunt zijn, om het samen voor elkaar te krijgen. Het patriarchaat zit hier niet op te wachten, maar ik ben er heel erg voor dat vrouwen de leiding krijgen en mannen zich dat moeten laten welgevallen. Ik denk dat we dan een heel andere wereld krijgen. Bij mannen is het vaak ik-ik-ik, vrouwen denken veel meer vanuit een wijgevoel. Ik ben voor ‘wij’ in plaats van ‘ik’.’

Mannen komen er niet erg goed vanaf. Is dat niet enorm generaliserend?

‘Absoluut, ik chargeer ook een beetje. Ik heb ook leuke mannelijke vrienden die de zogenaamd vrouwelijke eigenschappen in zich hebben, maar er zijn er meer die dat niet hebben. Laatst was de Feminist March in Amsterdam. Toen dacht ik: alle mannen zouden feministen moeten worden en zijn. Dat vind ik echt.’

Een mooie levensles, waarvan er in je boek ook een heleboel staan: ‘Neem je maatschappelijke verantwoordelijkheid’ (Carice van Houten), ‘Leg je niet neer bij de status quo’ (Hedy d’Ancona), ‘Zie de positieve kanten van nare dingen’ (Susan Visser). Welke is jou het meest bijgebleven?

‘Het gesprek met Susan Visser maakte veel indruk op me. Zij bleef alleen achter met twee kinderen toen haar man Roef onverwachts op z’n veertigste overleed. Ze moest sterk blijven, vanwege haar kinderen, maar hoe doe je dat na zo’n groot verlies? Susan vertelde mij dat ze op een gegeven moment dacht: als je vanuit het niets zoiets verschrikkelijks kan overkomen, dan kunnen er ook prachtige dingen gebeuren waar je niet op rekent. En dat is natuurlijk ook zo. Als er in mijn leven iets ergs aan de hand is, dan ben ik geneigd om te denken: nu gaat het alleen nog maar bergafwaarts. Maar dat hoeft natuurlijk helemaal niet zo te zijn. Daarom vond ik dit zo’n waardevol inzicht.’

Had je dit willen weten toen je de diagnose burn-out kreeg?

‘Als ik de podcast met Susan eerder had gemaakt, dan had dat zeker invloed gehad op mijn healingproces. Maar ik moet zeggen dat alle gesprekken me heel erg goed hebben gedaan. Ik voel me zoveel beter, omdat ik het heel rustig aandoe en iedere twee weken een inspirerend gesprek heb met een mooie vrouw. Daar heb ik heel veel aan. Het mooie is: sommige vrouwen had ik al dertig jaar niet meer gezien, maar zij hadden omgekeerd hetzelfde met mij. Het deed hen goed om met mij te praten. Ik vond het fijn om te merken dat er sprake was van een wederkerig gevoel. Daar draait het volgens mij om in het leven: wederkerigheid.’

Heel lang draaide je leven om je werk. Heb je daar met terugwerkende kracht spijt van?

‘Spijt vind ik een lastig woord, maar ik zou het wel anders hebben gedaan als ik nu aan het begin van mijn zogenaamde carrière stond. Als ik de helft minder had gewerkt, had ik een leuker leven gehad. Het gaat in het leven om balans, weet ik nu. Ik was altijd uit balans.’

Je stond 38 jaar lang jaarlijks op het podium met je eigen theatergezelschap Mugmetdegoudentand en hebt in een schier eindeloze reeks films gespeeld: van Penoza en Zwartboek tot Gooische Vrouwen en Hertenkamp. Waarom deed je zoveel?

‘Ik denk omdat ik nooit had bedacht dat ik acteur kon worden. Als jongetje uit Brabant vond ik mensen in Amsterdam heel artistiek. Ik was wel creatief, maar hun wereld stond heel ver van me af. Toen ik auditie deed voor de Toneelschool werkte ik al een paar jaar als psychiatrisch verpleegkundige. Zo ben ik uiteindelijk toch acteur geworden, iets waar ik als kind al van droomde. Het leek me niets om te moeten afwachten totdat er werk jouw kant op komt. Daarom heb ik tijdens mijn opleiding met een paar mensen Mugmetdegoudentand opgericht. Maar ik kreeg ook al snel veel aanbiedingen voor films en series, waar ik geen nee op wilde zeggen. Dit is wat ik altijd wilde, dus ik was een beetje een kind in een snoepwinkel die denkt: ik kan nu alles opeten, want het is voorhanden. Dat heb ik gedaan: ik heb veel te veel gegeten en veel te veel gewerkt. Daardoor at ik slecht en werd ik veel te dik. De laatste vijftien jaar was ik zo ontzettend moe dat ik elke dag dacht: ik hou dit niet vol. Desalniettemin ben ik heel blij met de films, series en toneelstukken waarin ik heb gespeeld. Als ik erop terugkijk, dan denk ik: wauw, wat heb ik gave dingen gedaan.’

Door de series Oud geld en Hertenkamp werd je in één klap bekend bij een groot publiek. Hoe was dat voor jou?

‘Ik speelde op dat moment al heel lang en veel bij De Mug, maar bij Hertenkamp en Oud geld stond ik ineens tussen allerlei gearriveerde, bekende acteurs. Toen voelde ik: ik ben een echte acteur geworden. Met de roem heb ik altijd wel een rare verhouding gehad, hoor. Een paar weken geleden werd ik op de fiets door een vrouw ingehaald die in het voorbijgaan zei: “Ik vind jou de leukste acteur van Nederland.” Daarna fietste ze gewoon door, dus ik hoefde er verder niets mee. Dat vond ik leuk, maar ik word ook vaak in de supermarkt aangesproken of mensen kijken in je karretje. Zeker toen ik dik was, vond ik dat heel lastig. Dan lagen er een paar zakken chips en koekjes in en schaamde ik me. Ik heb me echt veel gegeneerd. Niet in toneelstukken, films en series, maar daarbuiten wel.’

Voelde je je thuis in de acteurswereld?

‘Ik heb de mazzel gehad dat ik in fijne producties heb gezeten met fijne mensen. Het voordeel was bovendien dat ik die theatergroep had, zodat ik niet per se in een serie of film hoefde te spelen. Dat deed ik alleen als ik een serie of film wilde doen. Dat is een heel andere situatie dan bij acteurs die moeten wachten totdat ze weer worden gebeld. Ik ken zoveel acteurs die niet de kansen hebben gehad die ik heb gekregen. Dat is heel verdrietig, want dat zijn heel goede acteurs, maar ze zijn niet zo goed in auditie doen. Daar hangt het toch vanaf. Ik was daar wel goed in, omdat het me niet zoveel kon schelen. Het grappige is dat ik op het laatst helemaal geen auditie meer hoefde te doen. Het werd me zo in de schoot geworpen.’

Waarom heb je besloten om te stoppen met acteren?

‘In eerste instantie vanwege mijn gezondheid. Ik trok het gewoon niet meer, de onregelmatige tijden, het eindeloze wachten op de set. Soms moet je vier uur wachten voordat je aan de beurt bent. Ik heb zo vaak gedacht: wat zonde dat ik hier nu ben, ik had ook mijn huis kunnen schoonmaken of met een vriendin koffie kunnen drinken. Je bent je tijd aan het verdoen. Ik vind het een enorme bevrijding dat ik van binnenuit voel dat ik dat niet meer hoef van mezelf.’

Mis je het niet?

‘Het enige wat ik mis van acteren, is het spelen met Lies Visschedijk. We zijn innig bevriend geraakt toen we een productie zouden maken met Marc-Marie Huijbregts, Tjitske Reidinga en Lies. Tjitske moest iets anders doen, Marc-Marie ook, waarop Lies en ik zeiden: “Dan gaan wij gewoon samen in de repetitieruimte repeteren.” Jeroen Willems (met wie hij veertien jaar lang een relatie had, red.) was nog niet zo lang dood, Marc van Uchelen, de man van Lies, was net overleden. Ik zei: “We hoeven het niet te doen, we mogen het doen. Laten we elke dag afspreken, lekker lunchen erbij en dan kijken hoe ver we komen.” Dat is zo’n fijne tijd geweest met Lies, omdat we door hetzelfde proces gingen. Elke dag hadden we het over het leven en de dood en aan het eind van de dag deden we de tekst even. Zo gingen we de première in, niets was vastgelegd, we lieten het op het moment zelf komen. Dat was zo’n verrijking, want ik ben heel slecht in de tekst woordelijk onthouden. Er zijn veel acteurs die wachten op de ‘wacht’, het laatste woord voordat zij aan de beurt zijn. Lies niet, zij vond het juist leuk om te improviseren. Uiteindelijk hebben we tien jaar samengespeeld. Het is zo’n cadeau om dat te hebben meegemaakt. Lies is zo’n aimabel, fijn iemand. Ik ga elk jaar met haar en de kinderen en Aaf Brandt Corstius en de kinderen op vakantie. Gewoon naar een waddeneiland, dan hebben we zo’n lol.’

Verdien je met je podcast genoeg om rond te komen?

‘Ik verdien niks met de podcast. De afgelopen jaren heb ik in de ziektewet gezeten. Ik heb een WIA-uitkering en vanaf juni krijg ik AOW en pensioen, omdat ik 67 word. Het is geen vetpot, maar het is goed zoals het is. Sinds vijf jaar heb ik een hond, Mika. Ik heb zo’n fijn leven met die hond. Dit is wat ik met Jeroen had gewild: 24 uur per dag bij elkaar zijn, veel lol, lekker eten. Dat hadden we moeten doen, denk ik vaak. Niet altijd maar werken en dromen achterna jagen, maar in het hier en nu genieten van wat er al is. Dat heb ik geleerd van Mika. Ik had nog nooit een hond gehad, maar op de een of andere manier ging er door Mika iets in mij open. Mijn verdriet, maar ook een diepe liefde voor Jeroen. Dat heeft zich gemengd. Als ik bij Mika ben, voelt het alsof Jeroen er ook is.’

Hoe kom je aan Mika?

‘Hij komt uit Oekraïne, vlak na het uitbreken van de oorlog is hij hier naartoe gekomen. In het begin was hij bang voor alles, door wat hij had meegemaakt, maar nu loopt hij op iedereen kwispelend af. Hij vindt iedereen leuk en als hij voelt dat de energie niet goed is, dan draait hij zich om en loopt hij verder. Dat heb ik van hem overgenomen. Ik wil openstaan voor iedereen, maar sommige mensen zijn zo naar dat ik daar niets mee te maken wil hebben. Mika is een beetje mijn master.’

Hoe ziet de ideale toekomst van je master en jou eruit?

‘De laatste maanden gaat het een stuk beter met mijn hart. Ik doe nog steeds rustig aan, maar ik heb meestal lijstjes met dingetjes die ik afwerk. Mijn podcast voorbereiden, dingetjes doen voor stichting Huis Mus, een nieuw creatief collectief dat ik heb opgezet. Ik doe bijna elke dag aan yin yoga en doe aan qigong, een Chinese bewegingsleer. Na vijf uur kom ik nergens meer en maak ik het heel stil in mezelf. Vroeger deed ik alles geforceerd en moest het allemaal snel, nu weet ik dat het leven draait om verlangzamen en verstillen. Ik ben nu enorm aan het ouwehoeren, maar dit is mijn lulpraatje voor de hele dag. Hierna wordt het weer stil.’